::. Tajemnicza choroba kobiet

Boisz się niechcianej ciąży, chorób wenerycznych, raka. A endometrioza? O istnieniu tej choroby większość kobiet nawet nie wie. Co się kryje pod tą nazwą?
 

Endometrium to błona śluzowa, która wyścieła macicę. Co miesiąc organizm kobiety przygotowuje się hormonalnie do ciąży. By przyszły zarodek mógł się łatwo zagnieździć, endometrium rozrasta się i zaczyna przypominać gąbkę. Gdy jednak nie dochodzi do zapłodnienia, błona złuszcza się i podczas miesiączki wraz z krwią, przez pochwę, wydostaje się na zewnątrz.

U kobiety, która cierpi na endometriozę, pojedyncze komórki błony śluzowej macicy odrywają się od niej, ale nie zostają wydalone na zewnątrz. Pozostają w organizmie i wszczepiają się w jajniki, jajowody, więzadła macicy, a nawet w jelita, ściany pęcherza, pępek czy blizny pooperacyjne. Bez względu na to, gdzie się ulokowały, podlegają nadal cyklicznemu działaniu hormonów, a więc raz w miesiącu rozrastają się i krwawią. W tym samym czasie kobieta ma jakby dwie miesiączki: jedną na zewnątrz, drugą do środka. Krew, która nie znajduje ujścia, gromadzi się i tworzy tzw. torbiele czekoladowe - zbiorniki wypełnione starą krwią.

Pierwsze ostrzeżenie

Najczęstszymi objawami endometriozy są uczucie rozpierania oraz silny ból w dolnej części brzucha, w miednicy i okolicy krzyżowej, który czasami promieniuje do nóg. Pojawia się przed miesiączką i nasila podczas jej trwania. Jest uporczywy, może powodować omdlenia i nie pozwala normalnie żyć. Mimo to wiele kobiet nie traktuje go poważnie. Zaciskają zęby i próbują przetrwać tych kilka koszmarnych dni w miesiącu. Nie wiedzą, że to objaw choroby. Aż 70 proc. kobiet cierpiących na bóle menstruacyjne ma właśnie endometriozę! Ból, świadczący o tej chorobie, może pojawić się również podczas stosunku. Nigdy go nie bagatelizuj.

Nieleczona endometrioza może być przyczyną niepłodności. Gdy komórki błony macicy wszczepią się w pęcherz lub odbyt, w moczu lub kale może pojawić się krew. Ale czasem choroba ta nie daje żadnych sygnałów. Niektóre kobiety dowiadują się, że cierpią na endometriozę, dopiero podczas szczegółowych badań, gdy mają problemy z zajściem w ciążę.

Na tropach endometriozy

Jeśli zauważysz któryś z opisanych niepokojących objawów, idź do lekarza. Zwykłe badania ginekologiczne to za mało. Lekarz powinien Cię skierować na USG dopochwowe i zalecić badanie krwi, które określi poziom tzw. markera CA-125. Przy endometriozie jest on często nieco podwyższony, choć może wzrastać także podczas zwykłych stanów zapalnych, a zwłaszcza przy raku jajnika. Również z tego powodu warto zrobić to badanie. Ale 100-procentową gwarancję wykrycia endometriozy daje tylko laparoskopia. Do jamy brzusznej przez niewielką dziurkę w skórze lekarz wprowadza miniaturowy wziernik z mikrokamerą. Pozwala mu to dokładnie obejrzeć organy wewnętrzne i odnaleźć siedliska endometriozy. Wiele z nich może usunąć w trakcie badania. Laparoskopię wykonuje się w ogólnym znieczuleniu. Po zabiegu trzeba pozostać w szpitalu przez 2, 3 dni.

Dziecko leczy

Najlepszym i najbardziej naturalnym lekiem na endometriozę jest ciąża. Jajniki nie produkują wówczas hormonów wywołujących krwawienie miesiączkowe i po urodzeniu dziecka choroba może już nie powrócić. Trudno jednak radzić młodej kobiecie, by znosiła comiesięczny ból aż do pierwszej ciąży. Dlatego przy niewielkim zaawansowaniu choroby dobrym rozwiązaniem są hormonalne środki antykoncepcyjne, które sztucznie wywołują stan zbliżony do ciąży. Łagodzą ból podczas menstruacji i zmniejszają intensywność krwawienia. Drugim naturalnym stanem, w którym ustaje menstruacja, jest menopauza. Dlatego w leczeniu endometriozy u młodych kobiet farmakologicznie wywołuje się odwracalną menopauzę. W tym czasie kobieta nie miesiączkuje, może przytyć, odczuwać uderzenia gorąca, pogarsza się jej cera, jest narażona na osteoporozę i zmiany nastroju, tak samo jak przy menopauzie. Dla aktywnej kobiety te objawy mogą być trudne do zaakceptowania. Jeśli choroba jest już zaawansowana, leczenie hormonalne może okazać się niewystarczające. Wtedy do akcji wkracza chirurg, który usuwa torbiele. Trzeba się jednak liczyć z nawrotem choroby. Dlatego kobiety, u których lekarz rozpoznał endometriozę, powinny być pod jego stałą kontrolą.

Dlaczego ja?

Choć przyczyny endometriozy nie są do końca znane, lekarzom udało się ustalić, kiedy ryzyko jej wystąpienia jest większe:

• Gdy zaczęłaś miesiączkować znacznie wcześniej niż Twoje rówieśniczki.

• Masz cykl miesiączkowy krótszy niż 27 dni i krwawisz ponad tydzień.

• Twoje miesiączki są bolesne i bardzo obfite.

• Miałaś cesarskie cięcie lub operację ginekologiczną.

• Choroba może być zapisana w genach.

• Jeśli endometriozę miała Twoja matka, ryzyko wzrasta dziesięciokrotnie.

• Gdy krew ma utrudnione ujście z macicy. Może to być spowodowane np. zwężeniem szyjki macicy. Niektórzy lekarze uważają, że wydostawanie się krwi mogą utrudnić też wewnątrzmaciczne wkładki antykoncepcyjne.

Endometriozy nie powoduje stosowanie tamponów, pod warunkiem, że nie zapominasz o zmienianiu ich tak często jak podpasek.

Konsultacja dr med. Małgorzata Bińkowska, specjalistka ginekologii, położnictwa i endokrynologii z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie, gdzie obecnie trwają badania nad nowym lekiem przeciwko endometriozie.

Anna Mandes